• Belge, Pfizer tarafından FDA'nın talebiyle tam lisans başvurusu için hazırlanmış resmi bir güvenlik raporu.
• Belgede iki ayrı kategori var: Pfizer'ın topladığı vakalar ve uluslararası otoritelerin belirlediği AESI izleme listesi.
• Pfizer'ın topladığı vakalar nedensellik aranmaksızın listelenmiş. Bir vakanın listede yer alması aşıyla ilişkili olduğu anlamına gelmiyor.
• AESI listesini Pfizer değil, Brighton Collaboration, CDC ve MHRA gibi bağımsız uluslararası sağlık otoriteleri hazırlamış.
• Hantavirüs AESI listesinde yer alıyor. Pfizer'ın veri tabanında tek bir hantavirüs vakası bile raporlanmamış.
• Advers olay ile yan etki farklı kavramlar; AESI listesi advers olay mantığıyla kurgulandığından listedeki hiçbir durum tanım gereği yan etki sayılmıyor.
• Hantavirüsün listede yer alması, onun Covid-19 aşısının yan etkisi olduğuna dair herhangi bir kanıt sunmuyor.

Nisan 2026’da denize açılan bir yolcu gemisinde Hantavirüs salgını sebebiyle hayatını kaybeden üç yolcu ile birlikte yedi Hantavirüs vakasının bulunması yeni bir pandemi korkusunu beraberinde getirdi.

Sosyal medyada salgına dair pek çok iddia gündeme geldi. Bu iddialardan biri ise Covid-19 aşısı ve Hantavirüs arasındaki bir ilişki kuruyordu. İddiaya göre, Pfizer Hantavirüs’ü Covid-19 aşısının yan etkisi olarak listelemişti.

Hantavirüs aşının yan etkisi olarak geçmiyor

İddianın doğruluğunu araştırmak için ilk olarak iddiaya konu belgeyi araştırıyoruz.

“Cumulative Analysis of Post-authorization Adverse Event Reports (Yetkilendirme Sonrası Advers Olay Raporlarının Kümülatif Analizi)” başlıklı bu belge Pfizer tarafından, Aralık 2020’de acil kullanım yetkisi verilen Covid-19 aşısının ABD Gıda ve İlaç İdaresi’nden (FDA) Biyolojik Lisans Başvurusu (BLA) onayını almak için hazırlanmış.

Belgede sağlık durumlarının listelendiği iki farklı kategori bulunuyor. Bunlardan ilki rapora giren vakalar. Yani, kişilerin Pfizer'a spontane bildirdiği olaylar, sağlık otoritelerinin raporları, tıbbi literatürde yayımlanan vakalar Pfizer sponsorlu programlar ve klinik çalışmalardaki ciddi advers olaylar belgede yer almış. Ancak, vakalar nedensellik aranmaksızın toplanmış. Bu bir olayın listeye girmesi için aşıyla ilişkili olduğunun kanıtlanması gerekmediğini gösteriyor. Örneğin, aşı olan bir kişi aşıdan sonra düşüp kolu kırdıysa ve bunu Pfizer’a bildirdiyse bile listeye girmiş olabilir.

Belgede yer alan ikinci kategori, Özel İlgi Gerektiren Advers Olaylar, İngilizce kısaltmasıyla AESI (Adverse Events of Special Interest) listesi. AESI, FDA'nın tanımına göre, bir ilaç veya aşı çalışması sırasında daha iyi anlaşılabilmesi için tüm çalışma popülasyonunda ek bilgi toplanmasını gerektirebilecek sağlık durumlarını ifade ediyor. Başka bir deyişle AESI listesi, aşıdan kaynaklandığı kanıtlanmış durumları değil, aşı sürecinde görülmesi halinde yakından izlenmesi gereken durumları kapsıyor.

Söz konusu listeyi Pfizer değil, Brighton Collaboration, CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), MHRA (İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Ajansı) gibi bağımsız uluslararası sağlık otoriteleri hazırlamış. Bu çerçeve, aşı yapılan kişilerde belirli sağlık durumları görülmesi halinde bunların kayıt altına alınmasını öngörüyor. Yani bu kategorideki sağlık durumları Pfizer'ın veri tabanına girmiş vakalar değil, gerçekleşmesi halinde takip edilmesi istenen durumlara ilişkin bir izleme çerçevesi.

Hantavirüs de bu kategoride yer alıyor. Pfizer'ın raporladığı tek bir hantavirüs vakası bulunmuyor hantavirüs yalnızca görülmesi halinde izlenmesi öngörülen bin 233 sağlık durumundan biri olarak listede yer alıyor.

Yan etki, bir ilaç veya aşının doğrudan neden olduğu ve nedenselliği kanıtlanmış istenmeyen bir etkiyi ifade ediyor. Advers olay ise nedensellik iddiası taşımayan, yalnızca aşı kullanımı sırasında gözlemlenen herhangi bir sağlık durumunu kapsıyor. AESI listesi de advers olay mantığıyla kurgulanmış bir izleme çerçevesi olduğundan, listede yer alan hiçbir sağlık durumu tanım gereği aşının yan etkisi sayılamaz. Dolayısıyla hantavirüsün bu listede yer alması, onun Covid-19 aşısının yan etkisi olduğuna dair herhangi bir kanıt sunmuyor.

Yapay Zeka Atıf Beyanı:AIAS Ph Re R Claude v1.0